AI w kampanii wyborczej w Polsce. Nowa broń partii - Hor1zon

Polskie partie coraz częściej wykorzystują sztuczną inteligencję do atakowania rywali, choć reguły jej użycia pozostają nieuregulowane na poziomie państwowym.
Polskie partie produkują spoty AI
Co już widać: W kwietniu Konfederacja zaczęła publikować spoty tworzone z użyciem generatywnej AI. W jednym z nich Mateusz Morawiecki i Przemysław Czarnek walczyli o ster tonącego statku PiS, a Sławomir Mentzen ratował jego pasażerów. PiS odpowiedziało materiałem sugerującym porozumienie Mentzena z liderami KO. Z kolei pod koniec października, przed Halloween, PiS wykorzystało motywy „Lśnienia”, obsadzając Donalda Tuska i innych polityków koalicji w rolach filmowych postaci.
Co zmienia AI?: Sztab nie musi czekać na kompromitującą wypowiedź przeciwnika ani szukać odpowiedniego nagrania. Może wyprodukować scenę, która nigdy się nie wydarzyła. Dla części wyborców ocena „realności” takiego materiału może być trudna.
Luka prawna: Wdrażanie unijnego AI Act ma zapewnić oznaczanie treści generowanych lub zmienianych przez AI oraz sankcje finansowe. Nie odpowiada jednak na wszystkie problemy kampanii:
Wpływ AI na amerykańską politykę
Amerykański przykład: Według National Conference of State Legislatures (bezpartyjnej organizacji pozarządowej reprezentującej parlamentarzystów stanowych w USA) amerykańskie przepisy dotyczące wyborczych deepfake’ów przyjęło 31 stanów. W 27 podstawowym rozwiązaniem jest obowiązek oznaczania, w czterech zakazy określonych fałszerstw. W Teksasie rozpowszechnianie niektórych fałszywych nagrań wideo w ciągu 30 dni przed wyborami może oznaczać rok więzienia. Jednak sądy federalne zakwestionowały część regulacji w Kalifornii i na Hawajach. Zakaz musi chronić przed oszustwem, a zarazem pozostawiać miejsce na polityczną satyrę. Samo zaostrzenie kar nie rozstrzyga, gdzie przebiega ta granica. W Polsce będziemy mieć podobny dylemat.
Zdaniem harvardzkiego Ash Center co piąty amerykański wyborca spodziewa się regularnego kontaktu z modelem językowym przy wypełnianiu karty wyborczej (bez względu na to, o jakie wybory chodzi). Sztaby mają więc powód, by zabiegać o widoczność swoich narracji w odpowiedziach chatbotów.
Nie tylko deepfake: AI pozwala też profilować odbiorców reklam i automatyzować komunikację. Logika znana z afery Cambridge Analytica z 2018 r. zyskuje narzędzia umożliwiające tańszą, ciągłą perswazję. Boty mogą wpływać na dyskusje, a przekaz trafiać do odbiorcy dobranego na podstawie danych.
Prawica lepsza w AI?: Według badań American Association of Political Consultants (organizacji branżowej zrzeszającej konsultantów politycznych) prawica ma 20-proc. przewagę nad lewicą w politycznym wykorzystaniu AI w USA. Chodzi przede wszystkim o kwestie światopoglądowe. Lewica walczy z big techami i ich wpływem na dyskurs publiczny, krytykuje zużycie wody przez centra danych etc. Z drugiej strony to właśnie lewica wygrała wybory połówkowe w USA.
Konkluzja dla Polski: AI z pewnością będzie mieć wpływ na nadchodzącą kampanię wyborczą, ale nie należy tego fetyszyzować. Będzie to dopiero pierwsze starcie wyborcze, w którym partie skorzystają z nowych narzędzi – zapewne nie w pełnej skali. Samo zjawisko jest jednak warte odnotowania i bezpowrotnie zmieni naszą rzeczywistość. Z tego względu przyjęcie regulacji przez państwo jest konieczne, ale na pewno będzie budzić kontrowersje polityczne.