Przybywa firm, ale biznesy nie rosną. Stan MŚP - Hor1zon

Na papierze polska przedsiębiorczość ma się świetnie: liczba aktywnych firm zbliża się do 2,9 mln. Ale od miesięcy przybywa wyłącznie najmniejszych firm. Funkcjonujące biznesy nie rosną.

Co pokazują dane: W II kwartale 2026 r. nad Wisłą działało 2,896 mln aktywnych przedsiębiorstw, czyli o 1,6 proc. więcej niż rok wcześniej. Cały wzrost zapewniły jednak mikrofirmy, czyli podmioty, w których pracuje najwyżej dziewięć osób. Ich liczba zwiększyła się o 1,8 proc.

Firm małych, zatrudniających 10–49 osób, było o 1,1 proc. mniej niż przed rokiem. Liczba średnich spadła o 1 proc., a dużych o 0,3 proc. Mikroprzedsiębiorstwa stanowią już 96 proc. wszystkich aktywnych podmiotów – wynika z najnowszych danych GUS.

Co ważne – nie jest to pojedyncze wahanie statystyczne. Identyczny kierunek zmian GUS odnotował w I kwartale. Ogólna liczba przedsiębiorstw wzrosła wówczas o 2 proc., a liczba mikrofirm o 2,2 proc. Jednocześnie ubyło podmiotów małych, średnich i dużych.

Mikroprzedsiębiorstwa jako specyfika polskiej gospodarki

OECD wskazuje, że Polska wyróżnia się ponadnormatywnym udziałem mikroprzedsiębiorstw. Zapewniają one ponad 30 proc. miejsc pracy. Duże firmy odpowiadają za podobną część zatrudnienia, ale wytwarzają około połowy wartości dodanej sektora przedsiębiorstw.

W Polsce jest relatywnie mało firm średnich. OECD uznaje to za sygnał problemów ze skalowaniem działalności. Oznacza to, że wiele z nich powstaje i utrzymuje się na rynku, ale zbyt mało przechodzi do kolejnego etapu rozwoju.

To ma konsekwencje dla całej gospodarki. Większe przedsiębiorstwa łatwiej finansują automatyzację, badania, ekspansję zagraniczną czy wyspecjalizowane zespoły. Małe częściej rozbijają się o koszty, brak pracowników i trudniejszy dostęp do kapitału.

Szerszy obraz polskich biznesów

Przez ostatnie dwie dekady Polska bardzo skutecznie korzystała z inwestycji zagranicznych, integracji z europejskimi łańcuchami dostaw i dostępu do wspólnego rynku. Pozwoliło to zwiększyć eksport, zatrudnienie i produktywność.

Teraz wyzwanie jest inne: Kolejnego etapu rozwoju gospodarki nie da się oprzeć wyłącznie na milionach mikrofirm i zagranicznych koncernach. Biznes musi przejmować więcej technologii i kompetencji od międzynarodowych korporacji oraz przesuwać się w stronę działalności o wyższej wartości dodanej. OECD zwraca uwagę, że zagraniczne firmy działające w Polsce są średnio znacznie bardziej produktywne od krajowych, ale ich współpraca w obszarze badań i innowacji pozostaje ograniczona.

Co dalej?

Programów wsparcia dla MŚP jest wiele (środki na automatyzację, cyfryzację, B+R z różnych programów), ale dostęp do nich jest skomplikowany, a odpowiedzialność za politykę wobec tego sektora rozproszona między kilka instytucji. OECD rekomenduje m.in. ujednolicenie i uproszczenie mechanizmów wsparcia oraz lepszą koordynację działań PARP, PAIH i PFR.